Druk gedrag is iets waar vrij veel aandacht voor is en waarbij tegenwoordig veel mensen al snel met het label 'ADHD' klaarstaan. Vaak onterecht want een flinke groep kinderen die druk gedrag laat zien heeft geen ADHD. Wat kunnen oorzaken zijn van druk gedrag en wat kun je doen wanneer kinderen vaak druk zijn?

Wat verstaan we precies onder druk gedrag?
Druk gedrag wordt gedefinieerd aan de hand van drie kenmerken: overbeweeglijkheid, impulsiviteit en concentratieproblemen. Zoals hierboven gezegd komt druk gedrag bij ieder kind wel eens voor. Bij kinderen die steeds druk zijn, zien we dat die kinderen voortdurend bewegen en echt moeite hebben met stilzitten. Er is sprake van een voortdurende onrust. Ook maken deze kinderen vaak veel lawaai en eisen ze veel aandacht op. Ze kunnen zich vaak moeilijk concentreren en zijn snel afgeleid. We zien ook vaak bij deze drukke kinderen dat ze impulsief gedrag vertonen.

Druk gedrag kan vele oorzaken hebben. In de eerste plaats is het karakter van het kind van grote invloed. Het ene kind is nu eenmaal drukker dan het andere kind. Het welbevinden van het kind speelt
ook een belangrijke rol. Daarmee bedoelen we de mate waarin zij zich veilig en ontspannen voelen en genieten van de activiteiten waarmee zij bezig zijn. Wanneer kinderen bijvoorbeeld te weinig slapen
en hierdoor voortdurend moe zijn, kan dit tot uiting komen in druk gedrag. Daarnaast is de omgeving van invloed. Een omgeving met veel prikkels zorgt eerder voor druk gedrag dan een rustige omgeving.
In een klaslokaal met twintig door elkaar pratende kinderen ontstaat eerder druk gedrag dan in een thuissituatie waar kinderen alleen met de ouders aan het spelen zijn. Verder zullen kinderen in een
opvoedingssituatie waar weinig structuur is eerder druk gedrag laten zien dan in een opvoedingssituatie waarbij duidelijke grenzen gelden en regelmaat is, bijvoorbeeld met een dagritme. Dit geldt voor de
thuissituatie, maar zeker ook voor de opvang en de schoolsituatie. Verschillende gebeurtenissen in het leven van kinderen kunnen ook bijdragen aan druk gedrag; een verhuizing, de komst van een broertje of
zusje, of het verlies van een geliefd persoon, huisdier of knuffel. Ook in een periode met veel feesten (zoals in december) kunnen kinderen extra onrustig worden. Over het algemeen geldt bij druk gedrag dat er een duidelijke wisselwerking bestaat tussen de omgeving en het karakter van het kind. Het ene kind kan zich beter afsluiten voor onrust om hem heen dan het andere kind.

Wat kun je doen wanneer kinderen druk gedrag vertonen?
Druk gedrag is te beïnvloeden, maar daar is wel veel tijd en geduld voor nodig. Drukke kinderen hebben vaak veel tijd nodig om te wennen aan veranderingen. Onderstaande tips zijn adviezen over hoe je met je kinderen kunt omgaan. Niet door de tips één voor één uit te proberen, maar door zelf te kijken welke adviezen het beste bij jullie als ouders/verzorgers, bij jullie gezin en bovenal bij jullie kind passen.

Positieve benadering
Drukke kinderen krijgen minder vaak complimentjes dan andere kinderen. Toch is het juist voor drukke kinderen heel belangrijk dat ze steun en waardering krijgen. Het kan soms moeite kosten, maar het is
heel belangrijk om te letten op wat kinderen wel goed doen en daar iets van te zeggen. Zo groeit het zelfvertrouwen. Bedenk dat bij opvoeden het meer effect heeft om te reageren op wat uw kind goed doet, dan om te corrigeren wat hij fout doet.

Tips:
• Probeer uw kind te accepteren zoals het is. Het ene kind is nu eenmaal drukker dan het andere kind.
• Kijk naar de leuke dingen van uw kind. Ook druktemakers kunnen lief, grappig en schattig zijn.
• Reageer positief als uw kind u iets wil vertellen, laten zien of vragen. Even aankijken, knikken, knipogen en een glimlach kunnen al voldoende zijn voor een fijne sfeer.
• Laat uw kind helpen bij activiteiten die het aankan. Denk aan helpen bij het koken, wassen, tafeldekken en boodschappen dragen. En laat merken dat u het fijn vindt dat uw kind u hierbij helpt.
• Geef uw kind elke dag de kans om even lekker uit te razen, te stoeien en te ravotten.
• Natuurlijk is het niet te vermijden dat u uw kind af en toe streng moet toespreken, maar zorg er in elk geval voor dat u de dag positief eindigt. Benoem bijvoorbeeld bij het naar bed brengen iets wat uw kind die dag goed heeft gedaan.

Structuur
Drukke kinderen hebben meer leiding en regelmaat nodig dan andere kinderen. Zonder een stevige houvast is hun wereld al snel een grote chaos. Dat zorgt voor
onrust en onzekerheid. Door structuur weten kinderen waar ze aan toe zijn en dat geeft een gevoel van rust en veiligheid. Structuur kan bijvoorbeeld worden aangeboden in tijd, ruimte en in situaties.

Tips:
• Zorg voor vaste tijdstippen voor opstaan, eten, naar bed gaan, enzovoort. Een duidelijk dagritme is een belangrijke basis voor structuur.
• Zorg voor vaste gewoontes en vaste rituelen. Bijvoorbeeld voor het eten; speelgoed opruimen, handen wassen en helpen tafeldekken.
• Neem iedere dag het dagprogramma met uw kind door. Zo weet uw kind wat er gaat gebeuren.
• Plan doordeweeks voldoende ‘vrije’ momenten waarop uw kind gewoon kan spelen.
• Zorg voor een overzichtelijke speelplek en een overzichtelijke keuze van speelgoed. Bijvoorbeeld door speelgoed gesorteerd op te ruimen en spullen een vaste plaats te geven.
• Zorg voor afwisseling van rustige activiteiten (puzzels, voorlezen, tekenen) en actief bezig zijn (bewegingsspelletjes, buiten spelen).
• Probeer bij jonge kinderen zoveel mogelijk situaties te vereenvoudigen zodat uw kind het in stapjes kan doen. Blijf betrokken en benoem iedere stap. Dus in plaats van de opdracht ‘speelgoed opruimen’ benoemt u kleinere stapjes als ‘je treintjes in de doos, boekjes in de kast’.

Tenslotte; stem de structuur zoveel mogelijk af op de behoefte van uw kind. Door goed naar uw kind te kijken, komt u erachter wat uw kind nodig heeft aan structuur en kunt u uw aanpak aanpassen.
Regelmatig overleg met de pedagogisch medewerkers van de opvang kan helpen om samen naar de juiste oplossingen te zoeken. Binnen Kern Kinderopvang Randstad letten de pedagogisch medewerkers op de aard van de activiteiten die worden aangeboden (druk, rustig, kleine of grote groep) en op de behoeften van de kinderen. Dit is onderdeel van ons ontwikkelingsgericht werken, waarin we aansluiten bij de behoeften van kinderen. Ook bij de inrichting van de ruimte wordt rekening gehouden met een vaste structuur. Zo worden de ruimtes ingericht in hoeken, zowel rustige hoeken waar kinderen een boekje kunnen lezen of op de grond met materiaal kunnen spelen en de drukkere hoeken waar bijvoorbeeld bewegingsspelletjes mogelijk zijn. Pedagogisch medewerkers zorgen voor zoveel mogelijk voorspelbaarheid, zodat de kinderen weten waar ze aan toe zijn. Dit doen ze door een vast dagritme te hanteren en aan de kinderen te vertellen wat ze doen.

Ilse Davids – gezinspedagoog
Kern Kinderopvang Zoetermeer